Patent ile Faydalı Model
Arasındaki Fark Nedir?

Bir buluş yaptınız ya da mevcut bir ürünü önemli ölçüde geliştirdiniz. Şimdi bunu yasal olarak koruma altına almak istiyorsunuz. Peki patent mi almalısınız, yoksa faydalı model mi? Bu iki koruma türü arasında önemli farklılıklar var ve doğru seçim yapmak hem zaman hem para açısından büyük önem taşıyor. Üç koruma türünü birlikte karşılaştırmak için tasarım, patent ve marka farkı rehberine de bakabilirsiniz.

Patent Nedir?

Patent, yeni ve sanayiye uygulanabilir bir buluşun sahibine verilen, buluşunu belirli bir süre için münhasıran kullanma, üretme, satma ve lisanslama hakkı tanıyan resmi belgedir. Türkiye'de patent koruması 20 yıl sürer ve bu süre uzatılamaz. Patent başvurusu sürecinin tüm aşamaları ayrı bir rehberde detaylı anlatılmıştır.

Patent alabilmek için buluşunuzun üç temel kriteri karşılaması gerekir:

• Yenilik: Dünyada daha önce kamuya açıklanmamış olması
• Buluş basamağı: Alanında uzman biri için aşikar olmaması
• Sanayiye uygulanabilirlik: Pratikte kullanılabilir olması

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, patent kadar kapsamlı bir incelemeye tabi tutulmayan, daha hızlı ve ekonomik şekilde alınabilen bir fikri mülkiyet koruma türüdür. Türkiye'de faydalı model koruması 10 yıl sürer.

Faydalı modelde buluş basamağı şartı patent kadar katı değildir. Bu nedenle özellikle küçük iyileştirmeler ve geliştirmeler için faydalı model daha uygun olabilir. Ancak faydalı model, patent gibi uluslararası alanda kapsamlı koruma sağlamaz. Tescilli buluşunuz kopyalanırsa patent ihlali davası açılarak haklar korunabilir.

Patent ve Faydalı Model Karşılaştırması

Kriter	Patent	Faydalı Model
Koruma Süresi	20 yıl	10 yıl
İnceleme Türü	Esasa inceleme (kapsamlı)	Şekli inceleme (basit)
Ortalama Süre	3-5 yıl	1-2 yıl
Maliyet	Yüksek	Düşük
Uluslararası Koruma	PCT ile mümkün	Sınırlı
Buluş Basamağı Şartı	Katı	Daha esnek

Hangi Durumda Patent, Hangi Durumda Faydalı Model?

Uluslararası Patent (PCT) Nedir?

Buluşunuzu birden fazla ülkede korumak istiyorsanız PCT (Patent Cooperation Treaty) başvurusu yapabilirsiniz. Tek başvuruyla 150'den fazla ülkede patent koruma sürecini başlatmak mümkündür.

• WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü) tarafından yönetilir
• Türkiye dahil 150+ ülke PCT sistemine üyedir
• Başvurudan itibaren 30 ay içinde ülke seçimi yapılabilir
• Maliyet optimizasyonu sağlar
• İhracat yapan ve global pazarda rekabet eden şirketler için idealdir

Başvuru Öncesinde Dikkat Etmeniz Gerekenler

• Benzer patentlerin araştırmasını yapın
• Buluşunuzu detaylı teknik belgelerle kayıt altına alın
• Tarifname ve istemleri uzman yardımıyla hazırlayın
• Doğru koruma türünü seçin (patent mi, faydalı model mi?)
• Uluslararası koruma gerekip gerekmediğini değerlendirin

TÜBİTAK Destekleri

Patent ve faydalı model başvurusu yapan KOBİ'ler için TÜBİTAK'ın çeşitli destek programları mevcuttur. Bu programlar kapsamında patent başvuru giderleri desteklenebilmektedir. Marka tarafında da koruma kurmak için marka tescili süreciyle entegre bir IP stratejisi planlanmalıdır.

• 1507 Programı: KOBİ Ar-Ge başlangıç desteği, patent giderleri kapsıyor
• 1512 Programı: Teknogirişim sermaye desteği
• TÜRKPATENT KOBİ indirimi: KOSGEB'e kayıtlı KOBİ'lere harç indirimi

Sıkça Sorulan Sorular

Patent ile faydalı model arasındaki fark nedir?

Patent 20 yıl koruma sağlar, esasa yönelik kapsamlı incelemeden geçer ve buluş basamağı şartı arar. Faydalı model 10 yıl korur, sadece şekli incelemeye tabidir ve buluş basamağı şartı patent kadar katı değildir. Patent her tür buluş için, faydalı model ise ürün ve makineler için verilir.

Faydalı model süresi ne kadardır?

Faydalı model koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve bu süre uzatılamaz. Süre dolduğunda buluş kamuya mal olur ve herkes serbestçe kullanabilir. Patentten farklı olarak faydalı modelin yenilenmesi mümkün değildir; yıllık ücretlerin düzenli ödenmesi şarttır.

Faydalı model ücreti ne kadar?

Faydalı model başvuru maliyeti patent başvurusundan belirgin biçimde düşüktür çünkü esaslı inceleme harcı yoktur ve süreç daha kısadır. KOSGEB'e kayıtlı KOBİ'ler TÜRKPATENT KOBİ indiriminden yararlanır; TÜBİTAK 1507 ve 1512 programları başvuru giderlerini destekleyebilir.

Hangi buluş için patent, hangi buluş için faydalı model?

Stratejik, uzun vadeli ve uluslararası pazara yönelik buluşlar ile kimya, biyoteknoloji ve yöntem buluşları için patent uygundur. Mekanik iyileştirmeler, küçük geliştirmeler ve KOBİ ölçeğindeki ürün buluşları için ise faydalı model daha hızlı ve ekonomik bir seçenektir.

Faydalı model şartları nelerdir?

Faydalı modelde yenilik ve sanayide uygulanabilirlik şartları aranır; buluş basamağı şartı patent kadar katı değildir. Konu kapsamı ürün ve makinelerle sınırlıdır; yöntem, kimyasal ve biyoteknolojik buluşlar faydalı model kapsamı dışındadır. Başvurudan önce kamuya açıklama yenilik şartını yok eder.

Faydalı modelin dezavantajları nelerdir?

Faydalı model uluslararası alanda patent kadar güçlü koruma sağlamaz ve PCT/EPC sistemine doğrudan uygun değildir. Koruma süresi 10 yıl ile sınırlıdır ve uzatılamaz. Yöntem, kimya ve biyoteknolojik buluşlar bu koruma kapsamı dışındadır; lisanslama değeri patente göre düşüktür.

İlgili Yazılar